ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΥΣΟΜΑΛΛΟΣ: Από το Πολυτεχνείο στα… χωράφια με laptop

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΥΣΟΜΑΛΛΟΣ: Από το Πολυτεχνείο στα… χωράφια με laptop

Από το… Πολυτεχνείο στα… χωράφια και από εκεί στην παραγωγή με το λάπτοπ για… γεωργία ακριβείας ή αν θέλετε όπως λέγεται στην γλώσσα των νέων Smart farm. Ο Λόγος για τον Γιώργο Χρυσόμαλλο, που όχι μόνο κατάφερε να επιβιώσει ως νέος επιστήμων στα… χωράφια, αλλά να κάνει και πραγματικά άλματα με τα οποία ασχολείται πλέον το Πανελλήνιο, όπως το πρώτο κατάστημα με Αυτόματους Πωλητές Γάλακτος και Γαλακτοκομικών προϊόντων στα Τρίκαλα στην πλατεία Δεσποτικού, το οποίο όμως είναι δομημένο με διαφορετικό τρόπο, με αποτέλεσμα το ενδιαφέρον από ομάδες παραγωγών να είναι μεγάλο!!!

Συνέντευξη στον Χρήστο Κοντό

  1. Κ. Χρυσόμαλλε από το Πολυτεχνείο στα χωράφια… Τελικά εφαρμόζονται στην πράξη αυτά που θεωρητικά μάθατε;

Η αλήθεια είναι ότι όλα όσα μαθαίνει κανείς στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα ,συνήθως απέχουν έτη πολλά από την (ελληνική και μη) πραγματικότητα. Προσωπικά το μόνο πιστεύω που είχε να μου προσφέρει το Πολυτεχνείο, είναι το “να μαθαίνω… πως να μαθαίνω”. Όπως λχ να φιλτράρω από όλη την άχρηστη πληροφορία του διαδικτύου, αυτό που χρειάζομαι, χωρίς να πέφτω σε ατραπούς ατέλειωτης αναζήτησης, σε ένα αχανή και νεφελώδη παγκόσμιο ιστό (World Wide “Web”).

Η εφαρμογή λοιπόν στην πράξη, είναι θέμα ιδιοσυγκρασίας και προσωπικής ανάγκης για δημιουργία. Οι σπουδές δεν είναι αυτές που θα σε κάνουν καλό επιχειρηματία. Έτσι κι αλλιώς το 1% είναι έμπνευση, το 5% είναι γνώση και…το υπόλοιπο είναι σκληρή δουλειά !

Και για να μην είμαι μηδενιστής των Ανώτατων Ιδρυμάτων, όπως αυτά είναι σήμερα, θα αφήσω ένα ενδεχόμενο κάποιους ανθρώπους πραγματικά να τους έχουν ευνοήσει, σε ποσοστό μεγαλύτερο του 5%, οι σπουδές τους !

  1. Η τεχνολογία στην υπηρεσία του αγρότη. Πολλά ακούμε, τι πραγματικά ισχύει;

Στην ερώτηση αυτή υπάρχουν δύο αναγνώσεις και ως εκ τούτου απαντήσεις. Αν πρόκειται για την τεχνολογία όσον αφορά τη γενετική βελτίωση ή τη βιομηχανία χημικών λιπασμάτων, τότε η απάντηση είναι ρητή και μία, ο χρόνος και ο “καρκίνος” θα δείξουν. Συνήθως τα πολλά και γοργά άλματα “μπροστά”, οδηγούν με οδυνηρό τρόπο στην τραγική διαπίστωση ότι η φύση γνωρίζει τον τρόπο να… ισορροπεί, άλλοτε βίαια κι άλλοτε ποιό φιλικά προς το ανθρώπινο αργά γεννετικά εξελισσόμενο είδος. Ας μην ξεχνάμε ότι για να ολοκληρωθεί μια γεννετική προσαρμογή στο ανθρώπινο είδος, θέλει αρκετές γενεές με κάθε γενιά να χρειάζεται περίπου 30 χρόνια. Όταν μια αλλαγή του γονιδιώματος ενός φυτού λχ καλαμπόκι, τρέχει με ταχύτητα 2-3 ετών επιλεκτικής μετάλλαξης.

Στην αντίπερα όχθη, αν πρόκειται για την εφαρμογή της τεχνολογίας με στόχο την εξοικονόμηση πόρων και τη βελτίωση της ποιότητας των αγροτικών προϊόντων, αλλά και της διαβίωσης των αγροτών,  τότε όλοι πιστεύω θα συμφωνήσουμε, ότι όχι μόνο είναι ικανή, αλλά είναι και αναγκαία η εφαρμογή τεχνολογικά καινοτόμων λύσεων. Η τεχνολογία είναι αυτή που θα βελτιστοποιήσει λόγου χάριν τη χρήση νερού και χημικών λιπασμάτων, μέσω της στοχευμένης εφαρμογής αυτών, ανάλογα με τις ανάγκες που θα ανιχνεύσουν οι ειδικού τύπου αισθητήρες, που θα εγκατασταθούν στρατηγικά εντός των αγροτεμαχίων. Η σπατάλη νερού δεν είναι μόνο κοστοβόρα, αλλά πολλές φορές υποβαθμίζει αισθητά και το τελικό προϊόν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υποβάθμιση της ποιότητας των αρωματικών φυτών, του βαθμού των σακχάρων στα αμπέλια καθώς και της απόδοσης των ελαιών.

  1. Smart farm, ένας όρος που φαντάζει εξωγήινος σε κάθε παραδοσιακό αγρότη. Τι σημαίνει στην πράξη; Μπορεί ακόμη και ένας αγρότης που δεν έχει γνώσεις υπολογιστών να ασχοληθεί;

Η γεωργία ακριβείας είναι μια σύγχρονη έννοια διαχείρισης της

γεωργίας, που χρησιμοποιεί ψηφιακές τεχνικές για την παρακολούθηση και βελτιστοποίηση των διαδικασιών τόσο της γεωργικής, όσο και της ζωικής παραγωγής.

Αποτελεί ουσιαστικά ένα σύστημα διαχείρισης των εισροών ενός αγρού σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες της καλλιέργειας, τόσο σε χωρικό όσο και σε χρονικό επίπεδο. Για παράδειγμα, αντί να εφαρμοστεί η ίδια ποσότητα λιπασμάτων σε ολόκληρο τον αγροτικό τομέα ή να τροφοδοτηθεί ένας μεγάλος πληθυσμός ζώων με ίσες ποσότητες ζωοτροφών, η γεωργία ακριβείας μετρά τις διακυμάνσεις των συνθηκών εντός ενός πεδίου και θα προσαρμόσει ανάλογα τη στρατηγική συγκομιδής ή γονιμοποίησης. Ομοίως, θα αξιολογήσει τις ανάγκες και τις συνθήκες των μεμονωμένων ζώων σε μεγαλύτερους πληθυσμούς και θα βελτιστοποιήσει τη διατροφή ανά ζώο. Οι μέθοδοι της γεωργίας ακριβείας υπόσχονται να αυξήσουν την ποσότητα και την ποιότητα της γεωργικής παραγωγής ενώ χρησιμοποιούν λιγότερες εισροές, όπως νερό, ενέργεια, λιπάσματα, φυτοφάρμακα. Στόχος της λοιπόν είναι η εξοικονόμηση κόστους, η μείωση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου καθώς και η παραγωγή περισσότερων και καλύτερων τροφίμων. Οι μέθοδοι της γεωργίας ακριβείας βασίζονται κυρίως στο συνδυασμό των αισθητήρων νέας γενιάς, της δορυφορικής πλοήγησης, της τεχνολογίας εντοπισμού θέσης και του διαδικτύου.

  1. Δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για το βιοαέριο… Τι ακριβώς πετύχατε;

Ο τίτλος του όλου εγχειρήματος είναι ο εξής: «Παραγωγή βιοαερίου και

οργανικού λιπάσματος, με χρήση ηλιακής ενέργειας και ενέργειας

κομποστοποίησης».

Η βασική  ιδέα είναι να δημιουργηθεί ένας εύκολος κατασκευαστικά χωνευτήρας (digester), τον οποίο θα μπορεί κάποιος να «φιλοξενεί» στην αυλή του σπιτιού του, για να παράγει βιοαέριο (μεθάνιο) και να καλύπτει τις ανάγκες του σε ενέργεια θέρμανσης ή μαγειρέματος. Η πρωτοτυπία αυτού είναι ότι θα μπορεί να λειτουργεί και σε ψυχρότερα κλίματα, όπως είναι το χειμερινό Ελληνικό, λόγω του συνδυασμού των επιμέρους συστημάτων (χωνευτήρας, κομποστοποιητής και συσσωρευτής ηλιακής ενέργειας).

Παρακάτω θα ακολουθήσει μια σύντομη περιγραφή του όλου συστήματος. Θα προσπαθήσουμε να αποφύγουμε δυσνοητους όρους όπου αυτό είναι δυνατό.

Τα υλικά που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή είναι πολύ εύκολο να βρεθούν στις τοπικές αγορές, αν και καλύτερη ιδέα θα ήταν να χρησιμοποιηθούν ανακυκλωμένα.

Η πρώτη ύλη για την παραγωγή βιοαερίου (στην περίπτωσή μας, μεθανίου CH4) είναι κυρίως αποφάγια, αλεύρι , φυτικά υπολείμματα, φλούδες φρούτων, παραγινωμένα και σάπια φρούτα.

Τα πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου είναι πολλά. Αρχικά , πρώτες ύλες είναι πολύ εύκολο να βρεθούν σε ένα νοικοκυριό  -δεν χρησιμοποιείται κοπριά ζώων- (όπως γίνεται σε άλλες μονάδες παραγωγής βιοαερίου). Αυτό σημαίνει πως, την παραγωγή βιοαερίου δεν μονοπωλούν αυτοί που έχουν πρόσβαση σε ζωικές πρώτες ύλες. Επίσης, οι μονάδες ζώων είναι συνήθως μακριά από αστικές περιοχές, οπότε είναι δύσκολη η προμήθεια πρώτης ύλης.

Η πρακτική εφαρμογή έχει αποδείξει ότι έχουμε πολύ μεγαλύτερη παραγωγή βιοαερίου από υπολείμματα φαγητού (food wastes), έναντι των ζωικών υπολειμμάτων. Υπάρχουν τρείς βασικοί λόγοι που αυτό συμβαίνει. Ο πρώτος είναι ότι αυτά είναι πλήρως διασπώμενα (χωνεύσιμα)  από τα αναερόβια μεθανοπαραγωγικά βακτήρια. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι τα ζωικά υπολείμματα έχουν υποστεί ήδη μια επεξεργασία, από τον ζωικό οργανισμό, κατά τη χώνευση (κυρίως κατά την επεξεργασία στο παχύ έντερο). Τρίτος βασικός λόγος είναι ότι τα υπολείμματα φαγητού που βρίσκονται σε ένα νοικοκυριό, έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες (άμυλο), κάτι που ευνοεί την όλη παραγωγή βιοαερίου, λόγω των βιολογικών υδατανθρακικών δεσμών. Επειδή λοιπόν είναι πιο εύκολα «χωνεύσιμη» η πρώτη ύλη μας, η διαδικασία παραγωγής μεθανίου είναι εκπληκτικά ταχύτερη και αποδοτικότερη. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι με ζωικά υπολείμματα χρειάζονται περίπου 30-40 ημέρες για την παραγωγή βιοαερίου, ενώ με τα υπολείμματα φαγητού μόλις 2! Η απόδοση κατά μέσω όρο είναι : για κάθε 1 κιλό φαγητού(ανακατεμένο με νερό), παράγονται 250 γραμμάρια βιοαερίου.

Το πρόβλημα στην Ελλάδα, αλλά και γενικότερα στης ευρωπαϊκές χώρες, είναι ότι οι θερμοκρασίες, πέραν της καλοκαιρινής περιόδου, παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις (πολύ κάτω των 30 βαθμών κελσίου). Αυτό, όσον αφορά τη διαδικασία «χώνευσης» και παραγωγής Μεθανίου, αποτελεί ένα απαγορευτικό παράγοντα. Αυτό συμβαίνει γιατί τα βακτήρια «χώνεψης» χρειάζονται περίπου 37 βαθμούς Κελσίου για τις μεταβολικές τους διεργασίες. Η αλήθεια είναι ότι δύναται να υπάρξουν σε ένα ευρύτερο φάσμα θερμοκρασιών (από 25 έως 50  περίπου βαθμούς κελσίου), αλλά η βέλτιστη θερμοκρασία είναι ~37 βαθμούς.

Συστήματα κομποστοποίησης δύνανται να υπάρξουν στην Ελλάδα και τους «κρύους» μήνες, αλλά με το παρόν σύστημα επιταχύνουμε τη διαδικασία αυτή.

Από την όλη διαδικασία θα παράγεται υψηλής ποιότητας λίπασμα. Αυτό δύναται να χρησιμοποιηθεί ως έχει. Το λίπασμα θα προέρχεται από τα εξής:

  1. Υγρό λίπασμα από τη διαδικασία χώνευσης.
  2. Στερεό λίπασμα από την κομποστοποίηση.
  3. Υγρό λίπασμα κομποστοποίησης (compost tea).

Σημείωση : το σύστημα δύναται να παράγει βιοαέριο με χρήση κοπριάς

ζώων (αγελάδων, προβάτων κτλ). Απλά ο ρυθμός παραγωγής μεθανίου θα είναι μικρότερος (μεγαλύτερος χρόνος ζύμωσης). 

  1. Πως πήρατε την απόφαση να ασχοληθείτε με την γεωργία και την κτηνοτροφία;

Αρκεί να σας αναφέρω ότι όταν το 2008 αποφάσισα, όντας απόφοιτος τους Πολυτεχνείου και ερευνητής υπότροφος του Κέντρου Έρευνας Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας, να ασχοληθώ με τον πρωτογενή τομέα, ολοι με κοιτούσαν στην καλύτερη περίπτωση με απορία. Ας μην ξεχνάμε ότι την εποχή εκείνη που όλα κάλπαζαν στη χώρα (εκ του αποτελέσματος πλασματικά), ήταν αν μη τι άλλο

υποτιμητικό για έναν “επιστήμονα”, να είναι με τις μπότες στα χωράφια και τα ζώα!! Χωρίς καθόλου κεφάλαια και γνώσεις για το αντικείμενο, ήρθα στα Τρίκαλα, τόπο καταγωγής του πατέρα μου. Με μόνο όπλο το πείσμα και την πολύ σκληρή δουλειά, κατάφερα να φτάσω σε ένα πολύ καλό επίπεδο την παραγωγή ειδικά για τα ελληνικά δεδομένα, εφαρμόζοντας τεχνικές θεωρώ αρκετά καινοτόμες, όπως ολοκληρωμένο σύστημα καθετοποίησης της παραγωγής και της εφαρμογής δικτύου αισθητήρων στο χωράφι.

Αξίζει να σημειώσω ότι καταλυτικό παράγοντα στο να μείνω τελικά και να δημιουργήσω στα Τρίκαλα, αποτέλεσε η ύπαρξη φωτισμένων ανθρώπων και στην τοπική αυτοδιοίκηση. Γενικά δεν με αγγίζει και δεν ασχολούμαι καθόλου με το πολιτικό γίγνεσθαι (ως πολίτης του “κόσμου”), αλλά όταν είσαι στο εξωτερικό και όλοι μιλάνε με σεβασμό για την πόλη σου και… τα τεχνολογικά επιτεύγματά της, όπως και να έχει είναι κάτι που σε κερδίζει. Δεν ξέρω βέβαια τι έχει κάνει ο δήμαρχος για τις λακκούβες (έχω βέβαια να του προτείνω αρκετές έξυπνες λύσεις γι αυτό), αλλά όταν βλέπω τον σεβασμό με τον οποίο τον αντιμετωπίζουν εκεί που η λακκούβα είναι… το δέντρο και όχι το δάσος, όπως και να το κάνουμε υπάρχει ελπίδα. 

  1. Μπήκατε πλέον σε μια διαδικασία που ξεκινά από την καλλιέργειας της τροφής των ζώων και φτάνει στο τελικό στάδιο που είναι το γάλα στο μπουκάλι… Πιστεύετε πως εκεί βρίσκεται το μέλλον της Ελληνικής αγροτιάς;

Το τελευταίο εγχείρημα που έλαβε για πρώτη φορά χώρα στην περιοχή μας, είναι η καθετοποίηση με απόλυτο τρόπο, της παραγωγής.

Αυτό πρακτικά αποδεικνύει την “εφικτότητα” τον όσων σας ανέφερα παραπάνω.

Εδώ και δύο περίπου εβδομάδες,με τον επί χρόνια πολύτιμο συνεργάτη μου, τον Κώστα τον Λάμπρου, ανοίξαμε το πρώτο κατάστημα με Αυτόματους Πωλητές Γάλακτος και Γαλακτοκομικών προϊόντων. Αυτό όχι μόνο αποτελεί επιβράβευση για εμάς, αλλά και ηθική ανταμοιβή, ειδικά όταν βλέπουμε στα μάτια του απλού πολίτη, την αγάπη με την οποία αγκαλιάζει αυτή μας την προσπάθεια.

Το όλο project είναι ένα όνειρο τεσσάρων περίπου χρόνων και είναι αυτό που λέμε… “από το χωράφι, στο ράφι”. Καλλιεργούμε μόνοι μας τα χωράφια, περίπου 600 στρέμματα ώστε να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή ποιότητα του τελικού προϊόντος.

Θα ήθελα να τονίσω ότι το γάλα και τα λοιπά προϊόντα (κρέμα, ρυζόγαλο, γιαούρτι κτλ) είναι αποκλειστικά από τη Φάρμα μας και δεν πρόκειται για έναν ακόμα ασαφή και απρόσωπο συνεταιρισμό που ο καθένα κρύβει την προσωπική του ευθύνη πίσω από… τη συλλογικότητα. Κοιτάμε τον κόσμο στα μάτια και θεωρώ ότι αυτό είναι κάτι που λείπει στις μέρες μας από τους επιχειρηματίες.

  1. Υπάρχει ενδιαφέρον γι’ αυτό το εγχείρημά σας από την υπόλοιπη χώρα ;

Σε μια εποχή που o πρωτογενής τομέας καταρρέει, το δικό μας εγχείρημα φαίνεται ότι αποτελεί κι αυτό με τη σειρά του, φάρο αισιοδοξίας, σε έναν κλάδο που θα έπρεπε να αποτελεί τον ισχυρότερο πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Δεχόμαστε καθημερινά τηλεφωνήματα από όλη την Ελλάδα από κτηνοτρόφους που θα ήθελαν να κάνουν κάτι αντίστοιχο.

Θέλει όμως μεγάλη προσοχή. Το εγχείρημα απαιτεί εκτός από μεγάλα κεφάλαια, ένα προσεκτικό business plan και σωστή γνώση της νομοθεσίας και γενικότερα ένα δίκτυο άρτια καταρτισμένων ανθρώπων που θα ασχοληθούν με το αντικείμενο. Πρόκειται για πλήρως αυτοματοποιημένα συστήματα με εφαρμογή της τελευταίας λέξης της τεχνολογίας, γιατί πρόκειται για γάλα, ένα προϊόν αρκετά ευπαθές και δύσκολο στη διαχείρισή του.

Σχόλια

σχόλια