ΕΛΕΝΗ ΑΛΕΞΙΟΥ: Η ποίηση οφείλει να αφυπνίζει

ΕΛΕΝΗ ΑΛΕΞΙΟΥ: Η ποίηση οφείλει να αφυπνίζει

Η πολιτική θα μπορούσε να είναι ποίηση; Και αν ναι, θα είχαμε το σημερινό χάλι; Κι αλήθεια πόσοι από εμάς δεν γράψαμε ή δεν θα θέλαμε να γράψουμε ποίηση ώστε περίτεχνα, με λέξεις που αγγίζουν τα συναισθήματα, να μεταφέρουμε στο χαρτί αυτό που νιώθουμε; Σχεδόν όλοι οι Έλληνες. Ελάχιστοι όμως είναι αυτοί που τα καταφέρνουν και πολύ περισσότερο ακόμη πιο ελάχιστοι αυτοί που το έργο τους αναγνωρίζεται. Μια από αυτές που κερδίζει συνεχώς την αναγνώριση και εκτός συνόρων είναι η Ελένη Αλεξίου. Η Ελένη Αλεξίου είναι φιλόλογος και μουσικός. Έλαβε πτυχίο Φιλολογίας από το Πανεπιστήμιο Πατρών, Master of Arts in Education από το University of Bath της Αγγλίας και πτυχίο κλασικής κιθάρας. Ποιήματα και διηγήματά της έχουν βραβευτεί σε διάφορους διαγωνισμούς. Από τις εκδόσεις Λογείον κυκλοφορεί η ποιητική συλλογή της «Το Φλας». Ενώ από την περασμένη άνοιξη κυκλοφορεί και η νέα της δουλειά «Ποιήματα που γράψαμε μαζί» από τις εκδόσεις «Μελάνι».

Συνέντευξη στον Χρήστο Κοντό

  1. Για όσους ασχολούνται με τον χώρο της ποίησης, το όνομά σας είναι πλέον γνωστό. Πριν πάμε όμως στην ποιήτρια Ελένη Αλεξίου, ας δούμε τι σημαίνει σήμερα ποίηση και μάλιστα στην εποχή της κρίσης. Πιστεύετε πως τα ερεθίσματα σήμερα είναι πιο πολλά, απ’ ότι σε εποχές ευμάρειας; Το λέω αυτό γιατί τα μεγαλύτερα αριστουργήματα στη χώρα μας, σε δύσκολες εποχές γεννήθηκαν.

Οι καιροί είναι δύσκολοι και η ποίηση ως καθρέφτης της κοινωνίας οφείλει να αναδεικνύει τις όποιες ζοφερές καταστάσεις, να προβληματίζει, να αφυπνίζει. Αλίμονο, όμως, αν αυτή η διάθεση αναπαράστασης της πραγματικότητας γίνει εμμονικά και καταλήξει σε αυτοσκοπό. Αν σε δύσκολους καιρούς δεν μιλήσει κάποιος για τον έρωτα, για τη φύση, για το πανανθρώπινο, τότε η ποίηση απομακρύνεται από τον πρωταρχικό της σκοπό που είναι η υπηρέτηση του ωραίου.

 2 Έρευνες έχουνε δείξει ότι μόνο το 10% των Ελλήνων διαβάζει συστηματικά λογοτεχνία (δηλαδή πάνω από 5 βιβλία το χρόνο). Σχετίζεται αυτό με την κοινωνική και οικονομική κρίση στη χώρας μας;

Αναρωτιέμαι τι ποσοστό πολιτικών διαβάζει συστηματικά λογοτεχνία. Τα πάντα είναι θέμα πολιτικής. Δυστυχώς, στη χώρα μας οι πολιτικοί θρέφουν ένα εκπαιδευτικό σύστημα που δεν προωθεί την αισθητική καλλιέργεια και σαφώς ούτε την φιλαναγνωσία. Στη συνείδηση του Έλληνα «διαβάζω» σημαίνει «παπαγαλίζω», «εξετάζομαι», «ταλαιπωρούμαι» κι όχι «μορφώνομαι» ή «απολαμβάνω».

  1. Με την τεχνολογία να κάνει άλματα, πιστεύετε πως το χαρτί σιγά – σιγά σβήνει;

Η εξέλιξη της τεχνολογίας έχει δώσει νέες διαστάσεις όσον αφορά την πρόσβαση στη γνώση. Ακουστικές εκδόσεις, ηλεκτρονικά βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες, διαδραστικά σχολικά μαθήματα, εξ αποστάσεως εκπαίδευση, είναι μόνο μερικοί από τους τομείς στους οποίους η τεχνολογία συνεισφέρει τα μέγιστα. Από την άλλη, η αξία του βιβλίου ως ύλη είναι μοναδική. Προσωπικά «κακομεταχειρίζομαι» χωρίς ενοχές τα λογοτεχνικά βιβλία μου. Υπογραμμίζω αγαπημένα χωρία, τα στριμώχνω σε τσάντες, ράφια, βαλίτσες, μαξιλάρια, ενίοτε τα λερώνω με το στυλό ή τον καφέ μου. Δεν ξέρω αν θα μπορούσα να κάνω τα ίδια κρατώντας ένα laptop.

  1. Με τους εκδοτικούς οίκους τι ισχύει, έχει πρόσβαση ένα νέος ποιητής ή θα πρέπει να χρηματοδοτήσει από μόνος του το βιβλίο;

Έχω την εντύπωση ότι το κοινό της ποίησης είναι πιο περιορισμένο σε σχέση με άλλα είδη του λόγου. Δεδομένης αυτής της παραμέτρου, το να χρηματοδοτήσει κανείς το βιβλίο του δεν είναι παράλογο και δεν αφορά μόνο τους νέους ποιητές. Ακόμη, όμως, κι αν η έκδοση ποίησης θεωρείται ρίσκο για τον εκδοτικό οίκο, είμαι αισιόδοξη ότι οι εκδότες πάντα θα στηρίζουν οτιδήποτε ποιοτικό.

5.Πάμε λίγο στην Ελένη Αλεξίου, από ποια ηλικία αρχίσατε να γράφετε;

Από την Α΄ Δημοτικού. Κρατούσα ημερολόγιο. Μια ισχυρή παρόρμηση με ωθούσε να αποτυπώνω σκέψεις και συναισθήματα σε γραπτό λόγο. Το πρώτο «λογοτεχνικό» και ολοκληρωμένο κείμενο που συνέθεσα ήταν ένα παραμυθάκι, μια ευφάνταστη περιπέτεια ιπποτών! Γραμμένο με ένα σωρό ορθογραφικά λάθη, με τα ορνιθοσκαλίσματα της Α΄ Δημοτικού, σελιδοποιημένο και εικονογραφημένο. Κανονική αυτοέκδοση!

  1. Τι σας εμπνέει όταν γράφετε ποίηση; Υπάρχει προσωπική Μούσα;

Η έμπνευση, αν ήταν ύπαρξη, θα ήταν μια αγενής κυρία. Δεν έχει τρόπους. Έρχεται απρόσκλητη πρωί ή βράδυ. Μερικές φορές δεν είναι βολικό να εμπνέεσαι. Σημαίνει ότι το πνεύμα δεν ησυχάζει. Δέχεται κι επεξεργάζεται μηνύματα συνεχώς.  Κι όταν η προσωπική Μούσα (έρωτας, απώλεια, φυγή, αδιέξοδο) αποχωρήσει, τότε παίρνει τη θέση της η προσωπική δουλειά.

7.Τι είναι για σας ο έρωτας και τι είναι αυτό που κάνει τους ποιητές να τον έχουν συχνά πρώτο θέμα στα ποιήματά τους;

Είναι μέσο εξευγενισμού. Εμφυσά στον άνθρωπο πλήθος ηθοπλαστικών στοιχείων. Δοτικότητα, δημιουργικότητα, υπομονή, αυτάρκεια, αισιοδοξία. Αυτό που κάνει τους ποιητές να τον εξυμνούν είναι, φαντάζομαι, εκτός από την ίδια τη μεταπλαστική ιδιότητα του έρωτα, και η ευκολία τους να ξεκλειδώνουν με τα κλειδιά της γλώσσας το όποιο συναίσθημα. Όταν το πάθος βρει τα κατάλληλα μέσα να εκφραστεί, χωρίς να υποπέσει σε περιττούς λυρισμούς κι αδικαιολόγητες εξάρσεις, δίνει αριστουργήματα στην ποίηση, αλλά και στις άλλες μορφές της Τέχνης.

  1. Η πρώτη ποιητική συλλογή της «Το Φλας» διακρίθηκε στον Διεθνή Διαγωνισμό Ποίησης InterArtia 2009 και συμπεριλαμβάνεται στο πρόγραμμα φιλαναγνωσίας “Around the world in 80+books” της Βιβλιοθήκης του University of Bath, U.K.. Παρουσιάσατε τον Μάιο στα Τρίκαλα, τον Οκτώβριο στη Λάρισα και σήμερα που δημοσιεύεται η συνέντευξη, στα Γιαννιτσά το νέο σας βιβλίο «Ποιήματα που γράψαμε μαζί» από τις εκδόσεις «Μελανι». Έχει την ίδια απήχηση με το πρώτο;

Με χαρά έμαθα πριν λίγο καιρό από την εκδότριά μου, Πόπη Γκανά, ότι η πρώτη έκδοση της συλλογής «Ποιήματα που γράψαμε μαζί» εξαντλήθηκε. Αυτό σημαίνει ότι το βιβλίο βρέθηκε από νωρίς σε χέρια φίλων και σε χέρια ανθρώπων που αγαπούν έτσι κι αλλιώς το διάβασμα. Αυτόν τον καιρό συζητάω το ενδεχόμενο δεύτερης έκδοσης της συλλογής και πιστεύω ότι μόνο ο καιρός θα δείξει την όποια αξία ή αλήθεια αυτών των ποιημάτων.

9.Ποιος είναι ο αγαπημένος σας στίχος και ποιο το αγαπημένο σας ποίημα που έχετε διαβάσει;

Πολλοί οι αγαπημένοι στίχοι και τα ποιήματα. Αναφέρω λόγια του Ελύτη: «Η επιθυμία έχει μια πολύ ψηλή κορμοστασιά και στις παλάμες της καίει η απουσία. Η επιθυμία γεννάει το δρόμο της όπου θέλει να περπατήσει». Βρίσκω πολύ αισιόδοξο και παρήγορο το νόημα των στίχων: καθένας είναι ικανός να φτιάξει την διέξοδο που ψάχνει!

  1. Ποιο ποίημα ή στίχο δικό σας θα θέλατε να αφιερώσετε στους αναγνώστες του «Ενεργού Πολίτη»

Τον τελευταίο στίχο από τα «Ποιήματα που γράψαμε μαζί»:

Ευτυχία, το τόπι που κλωτσάω για να φύγει/ κι ύστερα τρέχω να το πιάσω.

Σας ευχαριστώ.

 

Σχόλια

σχόλια