Στην εποχή του φόβου και του φανατισμού

Στην εποχή του φόβου και του φανατισμού

Δεν πέρασαν ούτε έξι μήνες από τη σφαγή αθώων και ανυποψίαστων πολιτών στο Παρίσι και τα νέα τρομοκρατικά χτυπήματα στις Βρυξέλλες αφήνοντας πίσω τους πολυάριθμα θύματα βυθίζουν για άλλη μία φορά την γηραιά ήπειρο στο φόβο. Ταυτόχρονα στο μέτωπο του προσφυγικού- μεταναστευτικού ζητήματος η κατάσταση εξακολουθεί να είναι αδιέξοδη, με την Ελλάδα να μετατρέπεται σταδιακά σε αποθήκη προσφύγων και μεταναστών που απελπισμένα ζητούν την έξοδο προς τη γη της επαγγελίας και με την Ευρώπη να βρίσκει στις τρομοκρατικές επιθέσεις άλλη μία καλή δικαιολογία για να συνεχίσει να κρατά τα σύνορά της κλειστά. Θα έλεγε κανείς πως μιλάμε για δύο παράλληλα σύμπαντα τα οποία ωστόσο μοιάζουν να τέμνονται σε περισσότερα από ένα σημεία, άλλα πασιφανή και άλλα να απαιτούν μία πιο δυεισδυτική ματιά στα γεγονότα. Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο φόβος και η ανασφάλεια κυριαρχούν και στις δύο περιπτώσεις.

Όσοι μέχρι πρότινος εθελοτυφλούσαν μη θέλοντας να αντιμετωπίσουν κατάματα τους κινδύνους και πιστεύοντας ότι η οικονομική καχεξία και τα παρεπόμενά της, η βία εκφρασμένη με χίλιους δύο τρόπους ( όχι μόνο με την τρομοκρατία) ο φανατισμός που εκκολάπτεται μέσα στις ίδιες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και οι αποτυχημένες προσπάθειες διαχείρισης των αθρόων μετακινήσεων ανατολικών πληθυσμών προς τη δύση αποτελούν πρόσκαιρα προβλήματα που σύντομα θα διευθετηθούν, δυστυχώς διαψεύδονται. Ας σκεφτούμε, λοιπόν, ρεαλιστικά και οι προβληματισμοί μας ας κινηθούν χωρίς ιδεοληψίες και δογματισμούς σε ορθολογικά πλαίσια. Αναμφίβολα βιώνουμε μία ανάστατη, μεταβατική φάση της οποίας κύριο χαρακτηριστικό είναι οι αιφνίδιες μεταβολές που έχουν τη δύναμη να αλλάξουν σημαντικά το πρόσωπο της Ευρώπης. Η λογική είναι η μόνη ασφαλής λύση σε μία εποχή που δεσπόζουσα θέση κατέχει το μίσος, η αγωνία και ο φόβος.

Φαίνεται, λοιπόν, πως η μακρά περίοδος της ευτυχισμένης, ανέμελης και ελαφρώς ζαλισμένης από τη μέθη του πλούτου και της ευμάρειας Ευρώπης που παρακολουθούσε αποστασιοποιημένα με αλληλέγγυα διάθεση πάντα τον υπόλοιπο κόσμο να φλέγεται έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Αυτό που θα έπρεπε να μας απασχολεί δεν είναι αν η τρομοκρατία και ο φανατισμός αποτελούν απειλή για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα που ούτως η άλλως φυτοζωεί εδώ και καιρό αλλά πώς οι απλοί άνθρωποι βιώνουν τον τρόμο στην καθημερινότητά τους. Η καχυποψία και η μοναξιά μοιάζουν να πνίγουν τον ανυπεράσπιστο σύγχρονο άνθρωπο που αρχίζει να εξοικειώνεται με το κλίμα αυτού του άτυπου πολέμου και να μην αντιδρά. Η παντοκρατορία του φόβου αιχμαλωτίζει κάθε ελευθερία στη ζωή μας. Μάλιστα πλέον δίνονται και οδηγίες για το πως πρέπει να προστατευτούμε αν η κακή μας τύχη μας φέρει αντιμέτωπους με μία βομβιστική επίθεση. Παράλληλα μουδιασμένη η κοινή γνώμη αναισθητοποιείται στη θέα της φρίκης, της καταστροφής και του αίματος αθώων. Ζούμε, λοιπόν, σε μία κοινωνία φοβισμένων πολιτών που αποδέχονται παθητικά οποιαδήποτε κατάσταση χωρίς να διερευνούν τα πραγματικά αίτια και ίσως είναι πρόθυμοι να θυσιάσουν κάθε ατομική ελευθερία στο βωμό της προστασίας τους.

Ασφαλώς οι ευθύνες για τον τρόμο και τις ασύμμετρες απειλές που απλώνονται σαν μαύρο πέπλο πάνω από κάθε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα αυτή τη στιγμή αποδίδονται στον φανατισμό ο οποίος συνδέεται με τον ιερό πόλεμο που έχει κηρύξει το εξτρεμιστικό ισλάμ στη Δύση. Είναι γνωστό ότι οι περισσότερες συνθήκες πρόκλησης του φανατισμού ενδημούν σε κοινωνίες με υψηλό δείκτη πολιτισμού, πράγμα που επαληθεύεται και στη προκειμένη περίπτωση. Η οργή της ανατολής πρός τη δύση είναι οργή ενάντια στους διεφθαρμένους ηγέτες, στην οικονομική εκμετάλλευση, στις ταξικές διακρίσεις και στην απουσία πολιτικής αντιπροσώπευσης των μεταναστών στην Ευρώπη. Με αυτόν τον τρόπο παρακολουθούμε η θρησκεία να γίνεται υποχείριο της πολιτικής. Εντούτοις δεν θα πρέπει να αποκρύψουμε το γεγονός ότι ο φανατισμός γιγαντώνεται και για λόγους ενίσχυσης συμφερόντων ή χρησιμοποιείται ως τρόπος εκτόνωσης σε πολλά οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά αδιέξοδα. Αναμφισβήτητα το κλίμα ισλαμοφοβίας που παγιώνεται σιγά σιγά στην Ευρώπη και την Ελλάδα εξυπηρετεί πολλούς οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες.

Ο φόβος αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα, την Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο είναι η κυρίαρχη δύναμη, μία δύναμη με ποικίλες εκφάνσεις. Είναι η ξενοφοβία που εχθρεύεται τους αλλόθρησκους, τους αλλοεθνείς, τους αλλόγλωσσους και απορρίπτει με βλέμμα περιφρόνησης και αηδίας ο,τιδήποτε διαφορετικό. Είναι ο φόβος της τρομοκρατίας και του θρησκευτικού φανατισμού που απειλεί απλούς πολίτες και παιδιά. Είναι ο φόβος των προσφύγων απέναντι σε ένα αβέβαιο μέλλον. Είναι ο φόβος των Ελλήνων για τη εξέλιξη της κατάστασης των εγκλωβισμένων μεταναστών σε μία χώρα που βάλλεται πανταχόθεν. Όμως είναι και ο φόβος για τον ίδιο τον φόβο και γι΄αυτούς που μας θέλουν φοβισμένους.-

                                                                                                                 Μ. Μ

Μαρία Μπακαλάκη

κλασική φιλόλογος, καθηγήτρια μέσης εκπαίδευσης

Σχόλια

σχόλια