Ο Αντρέας…

Ο Αντρέας…

Του Κωνσταντίνου Αντ. Κρεμμύδα

kremmidas-4Από το «Βυθίσατε το Χώρα» στην κρίση του 1976 στο «mea culpa» του Νταβός τον Ιούνιο του 1988, από το εκσυγχρονιστικό πρόγραμμα Σημίτη με πολιτικές λιτότητας και τι υποτιμήσεις της δραχμής  στο «Τσοβόλα δώστα όλα», από τους «εθνικόφρονες» στους δεξιούς και από τους κομμουνιστές στους αντιδεξιούς, από το «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο»… στην περίφημη φράση της Μάργκαρετ Θάτσερ «Δεν τον συμπάθησα, αλλά ποτέ δεν έφυγε από Διάσκεψη Κορυφής της ΕΟΚ, χωρίς να πάρει κάτι για τη χώρα του».

andreas papadreou 1

Τι ήταν τελικά ο Ανδρέας Παπανδρέου; Ήταν μια πολυσχιδής και χαρισματική προσωπικότητα που εφάρμοσε πιστά τη ρήση ότι «η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού» του Γερμανού καγκελάριου Otto von Bismarck ή ένας κρατιστής  και αντι-Ευρωπαϊστής πολιτικός που επικοινωνούσε στα όρια πολιτικής αξιοπιστίας και στο real politic;

Η αλήθεια είναι παντού και πουθενά ταυτόχρονα. Σίγουρα είναι σχετικά νωρίς να κριθεί ιστορικά το έργο του και η πολιτεία του, αν και οι σύγχρονοι Έλληνες έχουν ήδη διαμορφωμένη άλλα όχι επαρκή και αντικειμενική θεώρηση για την πολιτική μορφή του Ανδρέα Παπανδρέου με διαβαθμίσεις από την προσωπολατρία μέχρι το απόλυτο μίσος.

Ήταν ο ηγέτης που από τα πρώτα χρόνια της ενεργής πολιτικής δραστηριότητας στην Ελλάδα στη δεκαετία του 1960 , με όραμα την δημοκρατία και τον σοσιαλισμό,  σε μια ακροδεξιοκρατούμενη και αστυνομοκρατούμενη κοινωνία που κυριαρχούσε «η βία και νοθεία» λατρεύτηκε, μυθοποιήθηκε  και ταυτόχρονα  αποτέλεσε το αντίπαλο δέος για την δεξιά πτέρυγα της Ενώσεως Κέντρου η οποία με γνήσιο εκφραστή τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη έδραξε την ευκαιρία μέσω της αποστασίας να στηρίξει το βασιλικό γκουβέρνο έναντι στον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου με τη γνωστή εξέλιξη της επταετίας της χούντας.

Μετά ήρθε το ΠΑΚ και ο αντιδικτατορικός αγώνας. Το «Καραμανλής ή τανκς» είχε δρομολογήσει ήδη την δυναμική του νέου σοσιαλιστικού κόμματος στην Ελλάδα. Σε λίγα χρόνια το ΠΑΣΟΚ ψηφίστηκε από το μισό εκλογικό σώμα της χώρας με σύνθημα την «αλλαγή».

Και η αλλαγή ήρθε, παντού.

andreas papadreou 2

Ξεχωριστή θέση στη νεοελληνική πολιτική ιστορία έχει η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης κλείνοντας ένα μεγάλο κύκλο εσωστρέφειας και διχασμού του έθνους , απομεινάρια της οποίας υπάρχουν και σήμερα. Σημαντική τομή επίσης είναι ο εκδημοκρατισμός του συνδικαλιστικού κινήματος  και των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Η αναθεώρηση του συντάγματος με την ενίσχυση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και τον περιορισμό των εξουσιών του ΠτΔ αποτέλεσε επίσης σημαντική πολιτική αλλαγή.

Η δημιουργία του Εθνικού Συστήματος Υγείας, η δημιουργία του ΑΣΕΠ, η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων για την απρόσκοπτη και ακηδεμόνευτη άσκηση της εξωτερικής πολιτικής, η δημιουργία της Ελληνικής Αστυνομίας, η ισότητα των δύο φύλων, ο πολιτικός γάμος, η καθιέρωση του μονοτονικού  και πόσα ακόμη να αναφέρουμε, ήταν η πολιτική παρακαταθήκη του Ανδρέα στους Έλληνες.

Στην εξωτερική πολιτική συνέβαλε τα μέγιστα ώστε η Ελλάδα από ένα μικρό κράτος δορυφόρος των ΗΠΑ αλλά με σημαντική γεωγραφική θέση να καταστεί μια χώρα ικανή για αυτόνομη πορεία στις εξωτερικές σχέσεις με θέσεις και απόψεις για την ειρήνη  την δημοκρατία και την ελευθερία των λαών.

Μετά την εισβολή των Ισραηλινών στον Λίβανο  η κυβέρνηση Παπανδρέου σε συνεργασία με τον ΟΗΕ και την Γαλλική κυβέρνηση συντόνισε και υλοποίησε την μεταφορά  και ουσιαστικά την διάσωση των μαχητών της PLO από τον Λίβανο προς την Τυνησία και άλλες αραβικές χώρες με οχηματαγωγά πλοία που μίσθωσαν Έλληνες εφοπλιστές αναγνωρίζοντας με το πιο επίσημο τρόπο τους αγώνες των Παλαιστινίων και εδραιώνοντας τις φιλικές σχέσεις με τον αραβικό κόσμο κάτω από το ανήσυχο βλέμμα του αμερικανικού παράγοντα.

Οι σχέσεις με τους αμερικανούς διακατέχονταν από έντονη καχυποψία. Είναι ευρέως γνωστό ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου ως υπεύθυνος για την λειτουργία της ΚΥΠ που τότε συνεργάζονταν στενά με τη CIA και «το παρακράτος της δεξιάς» επί πρωθυπουργίας  Γεωργίου Παπανδρέου, αδυνατούσε να απαλλαγεί από το παρακολουθούμενο τηλέφωνό του όταν οι τεχνικοί της ΚΥΠ δήλωναν ανεπάρκεια.

Από το 1970 και μετά ο  Ανδρέας ανέβασε τους αντιαμερικανικούς τόνους. Μιλούσε πάντα για «αμερικανοκίνητη» δικτατορία, για «διευθυντήριο», για την παντοδυναμία των αμερικανικών πολυεθνικών επιχειρήσεων στο πλαίσιο μιας ευρύτερης ριζοσπατικοποίησης των πολιτικών διεργασιών που είχαν ως στόχο την ανατροπή της χούντας και την εκδίωξη της ξένης επιβολής.

Τη δεκαετία αποδέχθηκε την ΕΟΚ, όχι χωρίς ανταλλάγματα (Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα, Πακέτα Ντελόρ κλπ) και προετοίμασε τη χώρα για να ενταχθεί στο σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής  ένωσης. Παράλληλα πύκνωσε και ανέπτυξε ισχυρές σχέσεις με ηγέτες κυρίως του σοσιαλιστικού χώρου που κυριαρχούσαν πολιτικά την δεκαετία του ΄80.

Και στις αρχές της δεκαετίας του 1990 η αναθεώρηση της  πολιτικής σκέψης ήρθε με την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού και την αναγνώριση των ΗΠΑ, με τον πιο επίσημο τρόπο σε ομιλία του στη βουλή, ως τη μόνη υπερδύναμη πλέον και την  αλλαγή των διεθνών συσχετισμών.

andreas papadreou

Ιδεολογικά πολύ πριν αμφισβητηθεί ευρωπαϊκά ό χώρος της σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη έθεσε τους προβληματισμούς του και το στίγμα ως ηγέτης του χώρου αντιλαμβανόμενος  τα αδιέξοδα που θα προέκυπταν από την διόγκωση των κεφαλαίων  και την επικράτηση του καπιταλισμού των τραπεζών και των funds.  Τον Ιούλιο του 1991, σε διάλεξή του με τίτλο «Τι σημαίνει σοσιαλισμός σήμερα;» στο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης είπε:  «Το σοσιαλιστικό μοντέλο που έχουμε στο μυαλό μας πρέπει να «διορθώνει» την αγορά εκεί που αποτυγχάνει. Αυτό είναι όντως ο κύριος κανόνας. Σημαίνει την απουσία της ανεργίας – και μια κατανομή εισοδήματος που φθάνει σε υψηλά επίπεδα δικαιοσύνης. Αυτό επιτυγχάνεται με οικονομικές και εισοδηματικές πολιτικές, οι οποίες όμως πρέπει να είναι συνεπείς προς τη νομισματική πολιτική, η οποία έχει αντιπληθωριστικά χαρακτηριστικά. Αυτός ο όρος γίνεται απαραίτητος λόγω της ανάγκης επιβίωσης στον στυγνό ανταγωνισμό που αναπτύσσεται από το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα. Αυτό κάλλιστα μπορεί να είναι το τεστ-κλειδί για το είδος του μοντέλου που συζητάμε».

Τα υπόλοιπα θα τα γράψει η ιστορία…

 

Σχόλια

σχόλια